De nieuwe norm EN 397:2025 vervangt de verouderde norm EN 397:2012 voor industriële veiligheidshelmen en introduceert een formeel onderscheid tussen Type 1 (basis impactbescherming van bovenaf) en Type 2 (zwaardere schokabsorptie rondom inclusief verplichte kinband). Daarnaast verplicht de herziene Europese norm impacttests bij reële botssnelheden, beproevingen met gemonteerde accessoires en strengere eisen rond ergonomie en vlambestendigheid.
Voor aannemers, preventieadviseurs en veiligheidscoördinatoren op werven brengt deze normering actuele vraagstukken met zich mee rond aankoopbeleid, risicoanalyse en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's). In dit artikel zetten we alle wijzigingen, technische vereisten en praktische gevolgen overzichtelijk op een rij.
Type 1 vs. Type 2: een duidelijke tweedeling in hoofdbescherming
De belangrijkste vernieuwing in EN 397:2025 is de officiële opsplitsing in twee verschillende prestatieniveaus. Voorheen voldeed één generieke normering voor alle industriële helmen, waardoor klim- en werfhelmen vaak onduidelijk gecombineerd werden met bergsportnormen zoals EN 12492.
De norm maakt nu komaf met die grijze zone door twee duidelijke categorieën vast te leggen:
- Type 1 (Basis hoofdbescherming): Bestemd voor klassieke werkzaamheden op de begane grond waar het gevaar voornamelijk bestaat uit vallende voorwerpen van bovenaf. De helm vangt een valenergie op van minimaal 49 Joule. Een kinband is bij Type 1 optioneel; wanneer aanwezig moet deze losschieten bij een trekkracht van minimaal 150 Newton (circa 15 kg) om wurgingsgevaar bij machines te vermijden.
- Type 2 (Verhoogde bescherming rondom & werken op hoogte): Ontworpen voor risicovollere omgevingen, stellingen en werken op hoogte. Type 2 vangt een dubbel zo zware impact van bovenaf op (98 Joule) én biedt gecertificeerde laterale bescherming aan voor-, achter- en zijkanten (24,5 Joule). Bij Type 2 is een stevige kinband verplicht, met een retentiekracht van meer dan 500 Newton (circa 50 kg) zodat de helm bij een valsteun of slingerbeweging stevig op het hoofd blijft zitten.
Overzicht: EN 397:2012 versus de nieuwe norm EN 397:2025
| Parameter / Criterium | Oude norm (EN 397:2012) | Nieuwe norm EN 397:2025 (Type 1) | Nieuwe norm EN 397:2025 (Type 2) |
|---|---|---|---|
| Impact van bovenaf | 49 Joule (valhoogte-test) | 49 Joule (snelheidsgebaseerd) | 98 Joule (zware impact) |
| Zijdelingse bescherming | Optionele test (LD) | Niet verplicht | Verplicht (24,5 Joule rondom) |
| Kinband verplichting | Optioneel | Optioneel (indien aanwezig > 150 N) | Verplicht aanwezig |
| Kinband retentiesterkte | Breuk tussen 150 N en 250 N | Loslaten bij > 150 N | Retentie > 500 N (valbestendig) |
| Testen met accessoires | Afzonderlijk getest | Getest met vizier/gehoorbescherming | Getest met vizier/gehoorbescherming |
| Elektrische isolatie (440V) | Optioneel in EN 397 | Verplaatst naar norm EN 50365 | Verplaatst naar norm EN 50365 |
Nieuwe testmethodes en basiseisen voor industriële helmen
Naast de tweedeling in types legt de herziening de lat voor fabrikanten en keuringsinstanties aanzienlijk hoger op het vlak van realistische werkomstandigheden.
Ten eerste worden schokabsorptietests voortaan uitgevoerd op basis van inslagsnelheid in plaats van een theoretische valhoogte. Hierdoor sluiten de meetresultaten veel nauwkeuriger aan bij de werkelijke dynamiek van vallende voorwerpen op de bouwplaats.
Ten tweede moeten helmen verplicht worden getest met gemonteerde accessoires. In de praktijk worden veiligheidshelmen immers vrijwel altijd gecombineerd met geïntegreerde vizieren, hoofdlampen of gehoorbescherming. Omdat deze opzetstukken de schaalspanning en impactverdeling kunnen wijzigen, moeten geaccrediteerde labo's aantonen dat de helm ook met accessoires zijn volledige beschermingsgraad behoudt.
Tot slot zijn de basiseisen uitgebreid met:
- Vlambestendigheid (resistance to ignition): De helmschaal mag niet blijven branden na direct contact met een vlammenbron.
- Ergonomie en ventilatie: Duidelijkere richtlijnen voor hoofdbanden, gewichtsverdeling en het maximale oppervlak van ventilatieopeningen om penetratie van scherpe deeltjes te verhinderen.
- Schrapping van de 440V wisselstroom-optie: De vroegere facultatieve clausule voor elektrische isolatie tot 440V AC is uit EN 397 geschrapt. Voor werkzaamheden aan of nabij laagspanningsinstallaties verwijst de regelgeving voortaan naar de geharmoniseerde norm EN 50365 (elektrisch isolerende helmen).
Wat betekent dit voor jouw bedrijf en werven?
Veel werkgevers en aankoopverantwoordelijken vragen zich af of hun huidige helmvoorraad direct afgekeurd moet worden. Het antwoord is geruststellend: er geldt geen acute vervangingsplicht.
Bestaande industriële veiligheidshelmen die gecertificeerd zijn onder EN 397:2012 blijven conform en mogen worden gebruikt en verkocht zolang hun typecertificaat geldig is en de door de fabrikant opgegeven uiterste gebruiksduur (doorgaans 3 tot 5 jaar na productiedatum) niet is overschreden.
Toch adviseert EvoPlus om nu al actie te ondernemen in het kader van het dynamisch risicobeheersingssysteem:
- Herzie de risicoanalyse per functie: Breng in kaart welke medewerkers werken op stellingen, hoogwerkers of nabij valgevaren. Voor deze profielen is de overstap naar een Type 2-helm met gekeurde 500 N kinband een aanzienlijke meerwaarde voor de veiligheid.
- Controleer accessoires en pasvorm: Zorg dat gehoorbeschermers en gelaatsschermen compatibel zijn met de helmschaal zonder de demping nadelig te beïnvloeden.
- Pas de aankoopcriteria aan: Neem de norm EN 397:2025 op in de specificaties voor toekomstige bestellingen en raamcontracten voor PBM's.
Vanuit onze praktijkervaring bij EvoPlus zien we regelmatig dat de juiste keuze van persoonlijke beschermingsmiddelen niet alleen ongevallen voorkomt, maar ook het comfort en de draagbereidheid van werknemers sterk verhoogt.
Advies nodig over veiligheidscoördinatie of risicopreventie op jouw werf?
Ben je bezig met een bouw- of renovatieproject en wil je zeker zijn dat jouw werf- en veiligheidsorganisatie voldoet aan de strengste welzijnswetgeving en actuele Europese normen? De veiligheidscoördinatoren en preventie-experts van EvoPlus begeleiden bouwheren, aannemers en architecten van ontwerpfase tot oplevering.
